چرا مردان ریش می‌گذارند؟

اگر از منظر فرگشت (تکامل) به موضوع بپردازیم، ریش دقیقاً به چه کاری می‌آید و هدفش چیست؟ کودکان، زنان و مردان بدون آن، به خوبی و خوشی زندگی می‌کنند، اما اگر امروز به چند خیابان قدم بگذارید، با انواع متنوعی از ریش‌‌ها با اندازه‌، شکل و طرح‌های گوناگون مواجه می‌شوید؛ از ته‌ریش‌های طرح‌دار گرفته تا سبیل‌ وریش‌های موم و وکس شده. وقتی مردانی را می‌بینیم که به ظاهر خود می‌رسند، به آسانی متوجه خواهیم شد که آن‌ها به دنبال جذب پارتنر و جنس مخالف هستند. اما تحقیات ما در مورد ریش و تن صدا نشان می‌دهد که ریش‌ احتمالاً تا حدی تکامل یافته‌ است تا به مردان کمک کند تا جایگاه و موقعیت خود را در بین سایر مردان بالا برده و تقویت کنند. در مقایسه با نرها و ماده‌های بسیاری از پریمات‌های (نخستی‌سانان) دیگر، به طور متوسط چهره زنان و مردان بسیار با هم متفاوت می‌باشد- تا حدودی به لطف موهای صورت مردان. و هنگامی که تفاوت‌های بین زنان و مردان را مشاهده می‌کنیم، توجیه و تفسیر ما اغلب فرگشت از راه انتخاب جنسی است، فرآیندی که صفات و ویژگی‌هایی را برمی‌گزیند که بخت و اقبال جاندار را برای جفت‌گیری و تولیدمثل افزایش می‌دهد.


بیشتر بخوانید: خوشبختی؛ سرابی اغواگر در کویر زندگی انسان


اما، نکته جالب اینجاست که زنان آنچنان هم به ریش علاقه ندارند. درحالی که برخی از تحقیقات نشان داده‌اند که زنان کمی ریش و حتی موهای زیاد صورت آقایان را می‌پسندند، مطالعات دیگر اما، گزارش داده‌اند که آن‌ها صورت‌های تراشیده و اصلاح شده را ترجیح می‌دهند. نبود شواهدی ثابت بدان معناست که ما نمی‌توانیم نتیجه بگیریم که ریش تنها برای جذب زنان، فرگشت یافته است. بنابراین محققان اظهار نمودند که شاید کلید حل مسئله در نوع دوم از انتخاب جنسی باشد. برای تولیدمثل، اغلب جذابیت کفایت نمی‌کند. شما همچنین باید برای به دست گرفتن فرصت‌های جفت‌گیری، با هم جنسان خود نیز رقابت کنید. مردی خجالتی و بامزه در گوشه‌ای از بار، در برابر برادران جسور و رقابت‌جویش هیچ شانسی ندارد و شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد، ریش‌ها به همین منظور و برای کمک به مردان تکامل یافته‌اند. توانایی یک مرد در رشد ریش‌های پر پشت، در حقیقت ارتباطی با سطح تستوسترون وی ندارد. اما با این وجود، تعدادی از مطالعات نشان داده‌اند که زنان و همینطور مردان، هردو مردانِ با ریش را بزرگتر، قوی‌تر و خشن‌تر می‌دانند. و مردان چیره و برتر با ترساندن رقبای خود و به کنار راندن آن‌ها از صحنه رقابت، فرصت‌های جفت‌گیری و تولیدمثلی بیشتری خواهند داشت.

این چیزی است که هم در دوران مدرن و هم در طول تاریخ بشر شاهد آن بوده‌ایم. چیرگی و تسلط می‌تواند میانبر فوق‌العاده‌ای را برای دستیابی به فرصت‌های تولیدمثلی فراهم کند: شواهد ژنتیکی حاکی از آنند که حدود ۸% از جمعیت مردان آسیا، امروز از نوادگان و نسل چنگیزخان مغول و خانواده‌اش هستند. مطالعه‌ای توسط نایجل باربر انجام شده است؛ وی مد شدن رشد موهای صورت در انگلستان را در بین سال‌های ۱۸۴۲ و ۱۹۷۱ بررسی کرد و مشخص شد در مواقعی که تعداد بیشتری از مردان مجرد برای تعداد کمتری از زنان به رقابت می‌پردازند، ریش‌ و سبیل گذاشتن، بیشتر مد می‌شود. ریش‌ها تنها خصیصه‌ای نیستند که برتری و تسلط را منتقل می‌کنند، بلکه تن صدا نیز بسیار مؤثر است. مردم تمایل دارند تا به رهبرانی که تن صدای پایین و بم‌تری دارند، رأی دهند. مردان اگر احساس کنند که به حریف و رقیب خود تسلط دارند، صدای خود را بم‌تر می‌کنند. مانند موهای صورت، زیر و بمی صدا نیز زنان و مردان را از هم متمایز می‌کند.

ما به منظور ردیابی منشأ تکاملی ریش و صداها، آزمایشی طراحی کردیم که ببینیم آیا کسانی با این ویژگی‌ها، جذاب، برتر و یا به هردو صورت دیده می‌شوند یا خیر. ما از ۲۰ مرد و ۲۰ زن خواستیم تا میزان برتری و جذابیت شش مرد را بسنجند. این شش مرد در ۴ نوبت از رشد موهای صورتشان فیلمبرداری شد. سپس از نرم‌افزار رایانه‌ای استفاده کردیم تا ۴ نسخه از هر ویدئو تولید کنیم که در آن‌ها به کمک این نرم‌افزار، تن صدای مردان را بالاتر و پایین‌تر کرده بودیم. ما دریافتیم که صدای مردانی که بم‌تر از حد متوسط بودند، جذابترین نوع شناخته شد، اما صداهای بسیار بم و یا بسیار زیر محبوب نبودند. در مقابل، هر چه تن صدای مردان پایین‌تر و بم‌تر بود، به همان میزان چیره‌تر و مسلط‌تر به نظر می‌آمدند. ریش‌ها بر میزان جذابیت مرد تأثیر چشمگیری نداشتند، اما کسانی که اجازه می‌دادند تا موهای صورتشان رشد کند، برتر و چیره‌تر تلقی می‌شدند. این تنش برای جذب یک جفت و رقابت با دیگران تنها شامل ریش و صدا نمی‌شود. مردان به طور میانگین تصور می‌کنند که باید بدنی عضلانی‌تر داشته باشند، درحالی که زنان بدنی عضلانی‌تر از حد معمول را دوست ندارند و زنان به طورمیانگین معتقدند که باید لاغرتر باشند یا بیشتر آرایش کنند.


بیشتر بخوانید: چرا به دام عشق می‌افتیم؟


ما همیشه به طور قطع نمی‌توانیم قضاوت کنیم که جنس مخالف چه چیزی را در ما جذاب می‌داند. اما شاید قسمتی از ماجرا به این دلیل است که غرایز ما علاوه بر جذب پارتنر و شریک جنسی، به دنبال سبقت و پیشی گرفتن از همتایان‌مان نیز می‌باشد. البته لازم به ذکر است که بیشتر این پژوهش در جوامع غربی صورت گرفته است. میزان استفاده از لوازم آرایش، ترکیب متوسط بدنی و حتی توانایی رشد موهای ضورت در سراسر جهان متفاوت است و به عبارت دگیر ممکن است ما با نتایج دیگری روبرو شویم. اما نکته‌ای که نباید فراموش کنیم این است که چه ریش باشد یا هر چیز دیگری، شما نمی‌توانید همه را در هر زمینه‌ای راضی نگه دارید.