ژن حمل کننده ی سروتونین و افسردگی

مطالعات جدید زیادی،شک و تردید هایی بر وابستگی بین افسردگی و ژن حمل کننده ی سرتونین حدس زده اند.چرا برخی افراد اختلالات افسردگی عمده را بروز می دهند و دیگران نه،روندی پیچیده و به خوبی درک نشده است.عوامل متعددی برای کمک به افسردگی مورد بحث قرار گرفت،به عنوان مثال:

تنوع ژنتیکی:افرادی که یا دو کپی از آلل های خاص خطرناک در یک (یا بیشتر) ژن افسردگی دارند،در خطر بالاتری برای توسعه ی افسردگی هستند.
اثر متقابل ژن با محیط:حوادث منفی زندگی تنها در افرادی منجر به افسردگی می شود که دارای تنظیمات ژنتیکی خاصی با ریسک پذیری برای روند افسردگی هستند.
ژنی که بطور معمول با افسردگی در ارتباط است،ژن حمل کننده ی سروتونین SLC6A4 است.سروتونین یک انتقال دهنده ی عصبی است که بر فرایند های متعدد روانی و عملکرد های شناختی مغز اثر می گذارد.مثلا بر حالت و احساسات اثر می گذارد چون که با اختلالات حال در ارتباط هستند مثل افسردگی.سطح پایین سروتونین با حالت افسرده در ارتباط است.

مهار کننده های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIها)که معمول ترین داروهای ضد افسردگی تجویز شده هستند.SSRI ها سروتونین را در طی ارتباطات سلولی در مغز بازجذب می کنند و سروتونین بیشتری را در دسترس قرار می دهد و به این ترتیب تئوری کمک به کاهش افسردگی اتفاق می افتد.

در کنار این خطوط است که نظریه ی توانایی تاثیر ژن حمل کننده ی سروتونین بر خطر یا شدت افسردگی معنا می یابد.بطور مشخصی،بسیاری از محققان بر به اصطلاح پلی مورفیسم ۵-HTTLPR در مناطق راه انداز ژن حمل کننده ی سروتونین تمرکز کردند تا اثرات این ژن بر افسردگی را بررسی کنند.پلی مورفیسم ژنتیکی (چند ریختی ژنتیکی) به این معنا است که افراد مختلف در جایگاه خاصی از ژنوم خود،ممکن است در DNA شان کمی تنوع داشته باشند‌.این تنوع می تواند بر چگونگی عملکرد پروتئینی که این ژن می سازد،موثر باشد.در مورد پلی موفیسم ۵-HTTLPR یک آلل کوتاه و یک آلل بلند وجود دارد.قبلا در ۱۹۹۰ دانشمندان نشان دادند افرادی که ۱ یا ۲ آلل کوتاه دارند،نسبت به کسانی که ۲ آلل بلند دارند،احتمال بیشتری در بروز افسردگی دارند.چون که آلل های کوتاه منجر به کم کردن بیان حمل کننده ی سروتونین می شود.

این مطالعات اولیه موجب ایجاد علاقه در پلی مورفیسم ۵-HTTLPR شد.اما همه ی فعالیت های تجربی نتوانستند ارتباطی صریح پیدا کنند.در سال ۲۰۰۳ یک یافته ی شگفت آور ظاهرا این جنجال را رفع کرد.در مطالعه ی اشاره شده،Caspi و همکارانش توانستند نشان دهند که اثرات ژنوتیپ پلی مورفیسم ۵-HTTLPR بر افسردگی،تعدیل کردن بواسطه ی به اصطلاح اثر متقابل ژن با محیط بود.به این معنی که ژنوتیپ،تنها بر افرادی اثر گذاشت که همچنین تحت شرایط محیطی خاصی بودند.

به طور مشخص،دانشمندان یافتند که افراد مطابق با ژنوتیپ ۵-HTTLPR، در برابر حوادث استرس زای زندگی عکس العمل های متفاوتی دارند.اگر انسان ها یک حادثه ی فوق العاده استرس زا را تجربه کنند،افرادی با حداقل یک آلل کوتاه در چندریختی ۵-HTTLPR، نسبت به افرادی با دو آلل ببند،نشانه های بیشتری از افسردگی در خود بروز می دهند.با این حال،بدون حادثه ی استرس زا در زندگی،ژنوتیپ اثری بر احتمال بروز افسردگی نخواهد داشت.

این مطالعه جلوتر علاقه به مطالعه ی چندریختی ۵-HTTLPR و ارتباط با افسردگی را افزایش داد و منجر به مطالعات بیشتری در این مبحث شد.با این حال،مشکل بیشتر مطالعات این بود که اندازه ی نمونه ی آزمایش،برای مطالعات ژنتیکی کوچک بود و بطور پنهانی موجب اشتباه شدن در نتایج و اثرات افراطی می شد.

تقریبا یک دهه پیش،Risch و همکاران به اصطلاح یک متاآنالیز انجام دادند،ادغامی آماری از مطالعات آزمایشی و تجربی.آن ها ۱۴ مطالعه در مورد چندریختی ۵-HTTLPR و ارتباطش با افسردگی بررسی کردند تا بفهمند آیا این ارتباط بواسطه ی حوادث استرس زای زندگی،آنطور که Caspi بیان کرده بود، متاثر می شوند یا نه.

نتایجشان روشن بود:هنگامی که حوادث استرس زای زندگی منجر به افزایش خطر افسردگی می شد،هیچ اثری از ژنوتیپ ۵-HTTLPR بر افسردگی و هیچ اثری از تاثیر متقابل ژن با محیط بین ژنوتیپ و حوادث استرس زا نبود.
با وجود این یافته ها،از سال ۲۰۰۹ صد ها مطالعه در مورد چند ریختی ۵-HTTLPR و افسردگی منتشر شده است.

مطالعه ای جدید اخیرا توسط Richard Border و همکارانش در مجله ی روان پزشکی آمریکا منتشر شد.این مطالعه به منظور برطرف کردن جنجال در مورد اثر های ژنوتیپ ۵-HTTLPR بر افسردگی بود.همچنین اثر متقابل ژن با محیط بین این ژنوتیپ و حوادث استرس زای زندگی.برای دوری از مشکلات آماری مطالعات گذشته،داده هایی از چندین مجموعه داده ی بزرگ در دست محققان بدست آوردند.اندازه ی نمونه حدود ۱۰۰ هزار نفر بود.نتایج آنالیز مشخص بود:هیچ مدرک آماری مبنی بر ارتباط بین پلی مورفیسم ۵-HTTLPR و افسردگی وجود نداشت.همچنین هیچ مدرکی مبنی بر اینکه حوادث پس از سانحه زندگی یا شرایط منفی اجتماعی و اقتصادی،موجب اثر متقابل ژن .با محیط این ژن باشد،موجود نبود