خون، مايع حياتي بدن!

خون

خون از جمله مايعات بسيار حياتي و ويژه بدن است كه در تمامي نقاط بدن گردش مي كند و انجام اعمال بسيار مهمي را در آن بر عهده دارد، كه عبارتند از:

١. حمل اكسيژن و مواد مغذي و انتقال آن ها به تمامي نقاط و سلول ها

٢. حمل مواد زائد و انتقال آن ها به كبد و كليه كه در نهايت منجر به دفع آن ها خواهد شد.

٣. ايجاد لخته هاي خوني براي جلوگيري از خونريزي هاي شديد

٤. حمل سلول ها و آنتي بادي هايي كه منجر به سركوب انواع عفونت ها مي شوند.

اين اعمال براي ادامه ي زندگي هر فرد ضروري است و تنها خون قادر به انجام آن ها مي باشد؛ در حال حاضر هيچ جايگزيني براي خون وجود ندارد و نمي توان آن را توليد كرد؛ خون به طور كلي ٧ تا ٨ درصد وزن بدن هر فرد را تشكيل مي دهد و ميزان آن در مردان حدود ١٢ پاينت و در زنان ٩ پاينت است.

اجزاي خون

 

 

خون مخلوطي از ٥٥ درصد محلول پلاسما و ٤٥ درصد سلول هاي خوني مي باشد كه اين سلول هاي خوني خود شامل گلبول هاي قرمز، گلبول هاي سفيد و پلاكت ها مي باشند.

پلاسما

در مايع خون، پلاسما مخلوطي از آب، قند، چربي، پروتئين و نمك است كه كار اصلي آن انتقال سلول هاي خوني در سراسر بدن به همراه مواد مغذي، مواد زائد، آنتي بادي ها، پروتئين ها، پيام هاي شيميايي و … مي باشد كه به حفظ تعادل بدن كمك مي كند.

گلبول هاي قرمز

اين سلول ها حدود ٤٠ تا ٤٥ درصد حجم خون را تشكيل مي دهند كه به صورت ديسك هاي مقعرالطرفيني هستند و به علت نداشتن هسته بسيار انعطاف پذيرند و اين سلول ها داراي پروتئين هاي مخصوصي به نام هموگلوبين مي باشند كه به حمل اكسيژن از ريه ها به ساير قسمت هاي بدن كمك مي كنند و دي اكسيد كربن را به ريه ها بازمي گردانند، از طرفي قرمزي خون نيز به علت تعداد گلبول هاي قرمز موجود در خون مي باشد كه رنگ خود را از هموگلوبين دريافت مي كنند، اين سلول ها به طور متوسط فقط ١٢٠ روز زنده مي مانند.

گلبول هاي سفيد

اين سلول ها بدن را از عفونت محافظت مي كنند و تعداد آن ها بسيار كمتر از گلبول هاي قرمز است و تنها حدود ١درصد حجم خون را تشكيل مي دهند، اين گلبول ها انواع مختلفي دارند و به طور كلي براي سلامتي و حفاظت در برابر بيماري ها، به طور مداوم از مغز استخوان توليد مي شوند و از طريق جريان خون جريان مي يابند و به عوامل خارجي مانند ويروس ها و باكتري ها حمله مي كنند اين گلبول ها حتي مي توانند باعث گسترش جريان خون نيز شوند.

پلاكت ها

پلاكت ها بخش شگفت انگيز خون مي باشند، اين سلول ها كوچكترين سلول هاي خوني مي باشند كه خونريزي را كنترل مي كنند و هرجايي كه زخمي ايجاد شود، رگ هاي خوني يك سيگنال ارسال مي كنند و پلاكت ها اين سيگنال ها را دريافت كرده و به آن منطقه جذب شده و به فرم فعال تبديل مي شوند و با ايجاد لخته خون از خونريزي جلوگيري مي كنند.

مراحل خون سازي در بدن

 

 

خون سازي در دو مرحله اوليه و قطعي انجام مي گيرد كه در مرحله ي اول توسط سلول هاي مزانشيم در كيسه زرد انجام مي گيرد كه اين خون سازي در ماه اول، هفته سوم و روز نوزدهم حاملگي اتفاق مي افتد و پايان آن در ماه سوم حاملگي است؛ مرحله ي دوم خون سازي در AGM آغاز شده و سپس سلول هاي بنيادي به كبد و طحال جنين مهاجرت مي كنند تا در آنجا توليد خون انجام گيرد، هفته ششم جنيني اين خون سازي در كبد انجام و پايان آن يك هفته بعد از تولد است؛ مغز استخوان آخرين مرحله خون سازي است و تا پيان عمر ادامه دارد و شروع خون سازي در اين مرحله از ماه پنجم حاملگي است.

گروه هاي خوني

 

علاوه بر اجزاي تسكيل دهنده ي خون، خون هر فرد داراي آنتي ژن هايي است كه به صورت پروتئيني و قندي بوده و بر روي گلبول هاي قرمز قرار مي گيرند و نوع خون فرد را تعيين مي كنند، با اينكه حدود ٣٣ تيپ سيستم خوني وجود دارد اما تنها دو نوع آن به طور گسترده استفاده مي شود كه اين سيستم ها، سيستم هاي ABO و RH مي باشند و اين دو گروه باهم ٨ گروه خوني اصلي را تشكيل مي دهند؛ دانستن گروه خوني هر فرد از جهت انتقال و اهداي خون، پيوند عضو و تشخيص محل قرارگيري ژن هاي خاص و … بسيار حائز اهميت است.


بیشتر بخوانید : گروه های خونی شما چگونه به وجود می آیند


تعيين اين ٨ گروه خوني با حضور و عدم حضور آنتي ژن هاي A و B و H و D انجام مي گيرد كه در صورت وجود آنتي ژن هاي A و H، فرد داراي گروه خوني A و در صورت وجود آنتي ژن هاي B و H، فرد داراي گروه خوني B خواهد بود؛ حضور آنتي ژن H به تنهايي باعث ايجاد گروه خوني O در فرد مي شود و در نهايت حضور آنتي ژن D به معناي وجود RH مثبت در فرد بوده و عدم حضور آن، وجود RH منفي را به دنبال دارد؛ البته انواع خون توسط ژنتيك افراد تعيين مي شود و ژن ها از پدر و مادر به فرد به ارث رسيده و نوع گروه خوني را تعيين مي كنند.

آنتي بادي هاي موجود در خون

 

سيستم ايمني بدن شما به طور طبيعي حاوي مواد محافظتي به نام آنتي بادي است كه اين آنتي بادي ها به مبارزه با هر گونه مواد كه سيستم ايمني بدن شما تشخيص دهد، مي پردازد و آن ها معمولا به ويروس ها و باكتري ها حمله مي كنند.

از طرفي  آنتي بادي ها همچنين مي توانند به آنتي ژن هايي كه در خون فرد وجود نداشته و به آن وارد شده حمله كنند، به عنوان مثال اگر به فردي كه داراي گروه خوني A مي باشد، گروه خوني B تزريق شود، آنتي بادي هاي B به آن آنتي ژن حمله كرده و آن را از بين مي برند و اين حالت نتايج تهديد كننده اي را براي زندگي فرد به همراه دارد پس توجه به اين نكته بسيار حائز اهميت است كه در حين تزريق و انتقال خون در افراد دقت كنيم كه هر فرد آنتي ژن A داشته باشد داراي آنتي بادي B و هر فرد داراي آنتي ژن B داراي آنتي بادي A و هر فرد داراي آنتي ژن H داراي هر دو آنتي بادي A و B است و فردي كه داراي گروه خوني AB است فاقد هر دو آنتي بادي مي باشد، زيرا هر دو آنتي ژن A و B را دارد.

اهداي خون

 

در جهان امروزي كه تقريبا مي توان همه چيز را توليد، بازسازي و دوباره طراحي كرد، دانشمندان هنوز قادر به توليد خون مصنوعي نيستندو اهداي خون بسيار حائز اهميت است.

در هر دو ثانيه يك نفر نيازمند خون در كشور هاي مختلف وجود دارد كه براي جراحي، درمان سرطان، بيماري هاي مزمن و آسيب هاي دردناك بسيار ضروري است، اينكه فرد بيمار، كل خون، سلول هاي قرمز و پلاكت ها و يا پلاسما را دريافت كند به مراقبت هاي نجات دهنده ي فرد اهدا كننده بستگي دارد.

روزانه به طور متوسط حدود ٣٦٠٠٠ گلبول قرمز و ٧٠٠٠ واحد پلاكت و ١٠٠٠٠ واحد پلاسما مورد نياز است؛ خوني كه اغلب توسط بيمارستان ها درخواست مي شود، نوع O است، اين انتقال خون معمولا در افرادي كه به علت جراحت، خون زيادي از دست دادند، افراد مبتلا به سرطان كه در طي شيمي درماني به خون نيازمندند و همچنين در بيماران مبتلا به صرع كه خونريزي هاي شديدي دارند مورد استفاده قرار مي گيرد؛ به طور كلي در انتقال خون به افراد اين نكته بايد مورد توجه قرار گيرد كه گلبول هاي قرمز بايد در مدت ٤٢ روز يا كمتر و پلاكت ها بايد ظرف ٥ روز مورد استفاده قرار گيرند.

شرايط اهداي خون

اكثر مردم مي توانند خون را اهدا كنند، افراد قبل از اهداي خون بايد از سلامت خود مطمئن شوند و حداقل وزن افراد براي اهداي خون ٥٠ و حداكثر آن ١٦٠ كيلوگرم مي باشد و سنين افراد اهدا كننده بايد بين ١٧ تا ٦٦ سال باشد؛ زمان اهداي خون براي مردان هر ١٢ هفته يكبار و براي زنان هر ١٦ هفته يكبار است؛ اگر فرد اهداكننده از داروي خاصي استفاده كند و يا خالكوبي در بدن خود داشته باشد و يا به بيماري خاصي مبتلا باشد، بايد قبل از اهداي خون اين شرايط را به پزشك اطلاع دهد.

فوايد اهداي خون

 

با اهداي مستمر خون در بازه ي زماني استاندارد، فرد اهداكننده علاوه بر بدست آوردن سلامتي از ابتلا به بيماري هايي چون سرطان كبد و پانكراس ايمن مي ماند و همچنين اين اهداي خون در بهبود سلامت قلب و عروق و كاهش وزن فرد اهداكننده بسيار موثر است.


بیشتر بخوانید : آیا آزمایش خون می تواند در تشخیص حمله قلبی موثر واقع شود؟!


فرد اهدا كننده با اهداي خون از بروز خطر هموكروماتوز كه نوعي عارضه سلامتي است و به علت جذب بيش از آهن توسط بدن ايجاد مي شود، جلوگيري مي كند، اين اهداي خون بر كاهش مقدار آهن خون موثر بوده و از اين عارضه جلوگيري مي كند، از طرفي اهداي خون در كاهش خطر ابتلا به انواع سرطان موثر مي باشد و اين اهداي خون همچنين به سلامت قلب و كبد نيز كمك مي كند و خطر ايجاد بيماري هاي قلبي و كبدي ناشي از ميزان زياد آهن در بدن در فرد اهدا كننده كاهش مي يابد؛ پس از اهداي خون بدن فرد اهداكننده شروع به فعاليت پر كردن گويچه هاي خوني و تامين مقدار مورد نياز خون بدن مي شود كه اين باعث توليد سلول هاي جديد خوني و كمك به افزايش سلامت بدن خواهد شد.

معايب اهداي خون

هيچ شكي در اينكه اهداي خون مي تواند بسيار مفيد باشد، وجود ندارد اما عوارض جانبي جزئي نيز براي فرد اهداكننده وجود خواهد داشت كه عبارتند از كبودي، ادامه خونريزي، سرگيجه، حالت تهوع، درد و ضعف فيزيكي و موارد مشابه آن كه بعد از اهداي خون در فرد ظاهر مي شوند.

خون، مايع حياتي بدن!
۱ (۲۰%) ۱ vote[s]