World War Two

جنگ جهانی دوم؛ آلمان در محاصره، ایتالیا در آتش(بخش ششم)

نبرد در آفریقا

در حالی که در شرق اروپا، هیتلر خود را درگیری جنگی سخت با استالین کرده بود و بیشتر ارتش و منابع آلمانی را در برف و کولاک محبوس کرده بود، ژنرال رومل در آفریقا به نبرد خود در برابر بریتانیا ادامه می داد. با وجود ورود تانک های جدید و پیشرفته بریتانیایی به مصر، رومل همچنان به پیشروی خود ادامه می داد. با توجه به کمبود شدید سوخت تانک های آلمانی، پیشروی رومل قابل تحسین است. تاکتیک ها و استراتژی های او بسیاری از فرماندهان بریتانیایی را از پای درآورده بود؛ بنابراین، برای مقاومت در برابر او، ژنرالی با تجربه و قدرتمند لازم بود.

با ورود ژنرال برنارد مونت گومری به صحنه نبرد در آفریقا، ورق کم کم به نفع بریتانیا برگشت و از سرعت رومل کاسته شد. مونت گومری که بین سربازانش مانتی خطاب می شد، با ظاهر متفاوت خود در میدان نبرد به سربازانش انرژی می داد. مانتی که با کلاه مخصوصش شناخته می شد، در همه عملیات ها با ماشین زرهی مخصوص خودش حاضر می شد و سربازان را شخصاً رهبری می کرد.

General Montgomery
ژنرال برنارد مونت گومری ملقب به مانتی، فرمانده کل ارتش عملیاتی بریتانیا و فرمانده لشکرکشی بریتانیا در مصر در برابر ژنرال رومل آلمانی

در ۲۱ اوت ۱۹۴۲، رامل حمله ای چند جانبه را به ارتش مانتی آغاز کرد ولی به راحتی شکست خورد و مجبور شد از سمت دیگر به آنها حمله کند، اینکار باعث به پایان رسیدن سوخت محدود وی شد و رومل مجبور به عقب نشینی شد. در ۲۳ اوت، مانتی حمله متقابلی را برنامه ریزی کرد و ساعت ها ارتش رومل را زیر تیربار تفنگ های ۲۰ میلی متری تحت فشار قرار داد. پس از تضعیف ارتش رومل، مانتی همراه با تانک ها و پشتیبانی RAF (نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا) به باقی مانده ارتش رومل حمله کرد و آنها را مایل ها عقب فرستاد. مانتی که موقعیت را مناسب می دید، به تعقیب رومل ادامه داد و در نهایت او را از مصر بیرون راند.


بیشتر بخوانید: جنگ جهانی دوم؛ جهنمی تاریک (بخش پنجم)


همزمان با موفقیت مانتی در خارج کردن رومل از مصر، ژنرال دوایت د. آیزنهاور به همراه ارتش آمریکا و باقی مانده ارتش فرانسه وارد مراکش شد و طی عملیات مشعل (Operation Torch) ارتش رومل را محاصره کرد. در نتیجه، رومل هرچه بیشتر از مانتی فرار می کرد، بیشتر به آیزنهاور نزدیک می شد و هیچ راه فراری نداشت. با وجود این فشار چندجانبه، رومل موفق شد حدود یک سال در برابر حمله های پی در پی مانتی و آیک (مخفف نام ژنرال آیزنهاور در بین دوستان و هم درجه هایش) مقاومت کند. هیتلر که دیگر هیچ علاقه ای به اهداف موسولینی در آفریقا نداشت، تنها کمکی که برای ارتش خود در آفریقا فرستاد، این بود که در آپریل ۱۹۴۳، ژنرال رومل را از لیبی خارج کرد و به آلمان بازگرداند.

General Eisenhower
ژنرال آیزنهاور؛ فرمانده کل نیرو های عملیاتی متفقین، فرمانده ارشد ارتش آمریکا، و فرمانده عملیات های مشعل و اورلرد

با خروج رومل از آفریقا، مانتی و آیک باقی مانده ارتش آلمان و ایتالیا را در هم کوبیدند و به راحتی نیرو های محور را از آفریقا فراری دادند. ژنرال رومل، پس از این شکست خودکشی کرد.

جبهه جدید در اروپا

با توجه به ورود ژنرال آیزنهاور و ژنرال مونت گومری به میدان نبرد، استالین پیشنهاد داد که ارتش آمریکا جبهه ای جدید در فرانسه ایجاد کند تا از غرب هیتلر را تحت فشار قرار دهند. ژنرال آیزنهاور ساحل های دانکرک، اوماها و دیگر ساحل های شمالی نورماندی را بهترین گزینه برای این جبهه جدید اعلام کرد ولی چرچیل که در جنگ جهانی اول خود فرماندهی عملیات ساحلی گالیپولی را بر عهده داشت و همچنین شاهد نبرد دانکرک در ابتدای جنگ جهانی دوم بود، به شدت با ایده حمله ساحلی مخالف بود.


بیشتر بخوانید: جنگ جهانی اول؛ نبرد گالیپولی


از نظر چرچیل، بهترین راه پیروزی در آلمان، حمله به ایتالیا بود. موسولینی که بینش جنگی هیتلر را نداشت به راحتی در برابر ارتش های بریتانیا و آمریکا شکست می خورد و با تصرف ایتالیا، مسیر ارتش متفقین در قلب اروپا هموار می شد. با توجه به شکست های پی در پی موسولینی در آفریقا و یونان، طبق این استراتژی، ارتش متفقین به راحتی شبه جزیره ایتالیا را تصرف می کردند و وارد آلمان می شدند.

با توجه به اینکه رهبری ارتش عملیاتی متفقین به دست ژنرال آیزنهاور بود، مخالفت چرچیل تاثیر خاصی در تصمیم آیک نگذاشت. با وجود اینکه چرچیل مخالفت خود را به شخص پادشاه بریتانیا نیز اعلام کرد، ولی استراتژی آیک بی نقص تر به نظر می رسید. با این وجود، چرچیل موفق شد در اجلاس کازابلانکا، رئیس جمهور آمریکا، ف. د. روزولت را راضی کند که با حمله به ایتالیا، رژیم فاشیست موسولینی سقوط خواهد کرد و این موضوع باعث تضعیف روحیه مردم فاشیست آلمان خواهد شد. بنابراین به دستور روزولت، حمله به ایتالیا آغاز شد.

Churchill Roosevelt Stalin
جوزف استالین (راست) رهبر و دیکتاتور اتحادیه جماهیر شوروی سوسیالیستی؛ فرانکلین د. روزولت (وسط) رئیس جمهور آمریکا؛ وینستون چرچیل (چپ) نخست وزیر امپراطوری بریتانیا

ارتش بریتانیا به دستور چرچیل، به جسد مرده ای، لباس افسری بالارتبه پوشاندند و نقشه حمله به یونان را در لباس وی مخفی کردند. سپس جسد را همراه زیردریایی به اسپانیا فرستادند. هیتلر وقتی این جسد را کشف کرد، نقشه حمله به یونان را باور کرد و بیشتر تمرکزش را صرف دفاع از یونان کرد و ارتش خود را از ایتالیا خارج کرد. در کمتر از یک ماه، ارتش متفقین جزیره سیسیلی را تصرف کردند و در سپتامبر ۱۹۴۳ وارد ایتالیا شدند. همانطور که چرچیل پیشبینی کرده بود، ایتالیا که توان مقابله با ارتش متفقین را نداشت با سرعت قابل توجهی به تصرف متفقین درآمد (تصرف سیسیلی در کمتر از یک ماه) و موسولینی در ۲۴ جولای ۱۹۴۳ از قدرت برکنار شد. دولت جدید ایتالیا، به صورت مخفیانه با ارتش متفقین پیمان آتش بس بست تا از کشور خود محافظت کند. در ۸ سپتامبر ۱۹۴۳، همزمان را ورود ارتش متفقین به خاک ایتالیا، دولت این کشور تسلیم شد و ایتالیا از جنگ خارج شد. هیتلر وقتی خبر تسلیم شدن ایتالیا را شنید، برای مقابله با دشمن احتمالی، به ارتش این کشور حمله کرد و کشتی های ایتالیایی را غرق کرد. دو کشوری که تا چندی پیش پایه قدرت نیرو های محور را تشکیل می دادند، اکنون در یونان با هم وارد جنگ شدند و پس از شکست ایتالیا، هزاران اسیر جنگی، به دستور هیتلر تیربار شدند.

هیتلر طی عملیاتی مخفیانه موسولینی را از زندان فراری داد. ایتالیا که به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شده بود، دچار آشوب و هرج و مرج شده بود و طولی نکشید که جنگ داخلی ایتالیا آغاز شد. این جنگ داخلی به ضرر متفقین بود زیرا برای هیتلر فرصت کافی برای ایجاد لایه های دفاعی را فراهم کرد. ادامه مسیر متفقین به سمت شمال ایتالیا، بسیار سخت و طاقت فرسا شده بود و مسیر پر از تله و مین، حرکت متفقین را به شدت کند کرد.

عملیات سیتادل و نبرد کورسک

در شرق نیز استالین به فشار چندجانبه خود ادامه می داد تا ارتش هیتلر را از خاک شوروی خارج کند. در ۵ جولای ۱۹۴۳، عملیات سیتادل به دستور هیتلر آغاز شد و نبرد کورسک  به وقوع پیوست. نبرد کورسک بزرگترین عملیات تانکی در تاریخ جهان است  که طی آن آلمان بیش از ۱۲۰۰ تانک و شوروی بیش از ۶۰۰۰ تانک را از دست دادند. همچنین بیش از ۱۰۰۰ هواپیمای آلمانی و ۲۰۰۰ هواپیمای شوروی در این جنگ سقوط کردند. با کشته شدن ۲۰۰,۰۰۰ سرباز آلمانی و بیش از ۱,۰۰۰,۰۰۰ سرباز شوروی، این نبرد یکی از خونین ترین و فاجعه بار ترین نبرد های جنگ جهانی دوم نام گرفت.

با وجود اینکه عملیات سیتادل به دستور هیتلر آغاز شده بود، ولی اولین حمله توسط استالین صورت گرفت. ارتش شوروی که پس از دو سال مقاومت، با تاکتیک های آلمانی آشنا شده بود، قبل از شروع عملیات، اطلاعات نبرد را ردیابی کرده بود و در محل کورسک آماده دفاع بود. با از دست دادن عنصر غافلگیری در شوروی و فشار مداوم بریتانیا و آمریکا در ایتالیا، هیتلر وادار به عقب نشینی شد و نبرد کورسک با وجود تلفات غیر قابل جبران، به نفع شوروی به پایان رسید.

Battle of Kursk
نبرد کورسک؛ بزرگترین عملیات تانکی تاریخ بین دو کشور آلمان و شوروی با پیروزی نهایی شوروی

همزمان با شکست آلمان در شوروی و ایتالیا، ژاپن نیز به آرامی به سمت قملرو خود عقب نشینی کرده بود و توسط بمباران های آتش هواپیما های B29 Super Fortress آمریکایی بسیاری از مراکز صنعتی خود را از دست داده بودند.

نیرو های متحد که تا سال ۱۹۴۲ با موفقیت های چشمگیر سرتاسر جهان را در ترس و وحشت فرو برده بودند، اکنون یکی پس از دیگری وادار به عقب نشینی می شدند و متفقین بیشتر و بیشتر به پیروزی نهایی نزدیک می شدند. پس از عملیات حمله به ایتالیا، اکنون نوبت عملیات اورلرد (Operation Overlord) به رهبری ژنرال آیزنهاور بود و اینبار مخالفت های چرچیل جلوی حمله به ساحل نورماندی را نمی گرفت.